Purpose, Ikigai en Schipperen…

Rond het thema (persoonlijk) leiderschap kwam het begrip Ikigai langs, dat ook wel als het Japanse begrip voor Purpose wordt gezien. Het werd bekend door het onderzoek naar de regio’s uit de zg. Blauwe Zones waar de eilandengroep Okinawa onderdeel van is.

In deze zone (regio’s in Japan, Zweden, Griekenland, Sardinië, Costa Rica en Californië) worden relatief veel mensen vitaal en gezond 100 jaar of ouder, wat naast het belang van sociale cohesie blijkt samen te hangen met leefstijlonderdelen als:

  • actief elkaars gezelschap opzoeken
  • nooit stoppen met werken (maak jezelf nuttig maar maak je niet te druk)
  • in beweging blijven en je eigen voedsel verbouwen
  • met mate eten (vooral plantaardig)
  • niet roken.

Het verschil met onze West-Europese situatie van verstedelijking, individualisme, veel stress, verslavingen, hoge burn-outcijfers, steeds meer welvaartsziektes als obesitas en diabetes-2 springt meteen wel erg in het oog.

Ikigai werd omarmd en in een Venn-diagram grafisch vertaald naar de werkcontext en persoonlijke ontwikkeling :

Opvallend is dat het daarin draait om het individu: het persoonlijke werken vanuit je purpose. Naast dat het vaak vooral hoger opgeleide professionals zijn of mensen die uitblinken in een ambacht die zich deze keuzes kunnen permitteren, vind ik het ook te kort door de bocht om het zo individualistisch te interpreteren. Er is veel voor te zeggen om het wijder op te vatten; meer in de geest van het gemeenschapsleven zoals dat in de hele Blauwe Zone te zien valt. Dat verkleint de kans ook dat het Venn-diagram van je leven er ongeveer zo uit ziet…:


Purpose verwerkelijken: individueel of binnen een gemeenschap?

Als liefhebber van de combinatie Purpose & Pleasure onderschrijf ik zeker het belang van het zoeken naar een aansprekend doel om dat met je talenten en vaardigheden te dienen, wat je voldoening en plezier brengt. En waar je hopelijk een beetje fatsoenlijk voor betaald wordt omdat anderen er ook het nut of belang van inzien. Die zoektocht daarnaar ken ik uit eigen ervaring.

Tegelijkertijd gaat het in die zoektocht om meer dan de individuele vervulling: het belang van de gemeenschap is daarin immers niet te onderschatten, en dat is van invloed op de keuzes die we maken. Gemeenschap bedoel ik hierbij van klein tot groot: zorgen voor het gezin waarvoor je verantwoordelijk bent; tijd hebben voor familie, vrienden, mantelzorg; actief kunnen zijn in vrijwilligerswerk; een bijdrage leveren aan je straat, buurt, dorp of stad. En niet in het minst: de werkgemeenschap waar je deel van uit maakt en waaraan je jouw waarde toevoegt.

Hoe erg is het dan als je werk misschien niet een beroep doet op al je talenten, of dat er tijden zijn waarin de balans tussen verplichting en vervulling scheef is, maar je wél kunt blijven bijdragen aan je (werk)gemeenschappen? In die tijden kan het je helpen om jezelf voor te houden dat het al heel wat is om met je werk te kunnen voorzien in de behoeften van jezelf en je naasten, en dat je daarvoor waardering krijgt.

Is het niet net zo waardevol om te kiezen voor werk dat misschien niet middenin die vier cirkels zit maar wél bestaanszekerheid biedt, als om alle zekerheden los te laten en te kiezen voor werk waar je hart volledig naar uitgaat? We kunnen weliswaar streven naar dat middelpunt, maar dat is niet voor iedereen weggelegd en het gaat hoe dan ook gedurende onze levensloop met ups en downs gepaard.

Ik zou zeggen: er is niks mis mee om overtuigd en vanuit je hart te kiezen voor werk dat ‘goed genoeg’ is, mede vanwege het belang van de gemeenschappen waar je deel van uitmaakt. Dat kan óók vreugde en vervulling geven op een andere manier. Vaak zal het iets zijn dat er tussenin hangt. We schipperen dan tussen werk waarin we voluit kunnen groeien en bloeien en werk dat oké is. Hopelijk kun je je passie en creativiteit dan wat meer kwijt op al die andere momenten in je leven buiten het werk om.

Het kan trouwens ook al veel voldoening geven dat je als collega’s oog hebt voor elkaar en samen bouwt aan een waardevolle werkgemeenschap.
Toen ik voor dit blog zocht naar reflecties op het ikigai-principe vond ik een artikel met een treffende uitspraak: “Vaak is het al een overwinning als je in de cirkel van ‘Betaald worden’ staat. Dat is zeker waar in laagbetaalde beroepen en voor veel zzp’ers. Voor hen is de purpose on the job: het werk draaglijk maken voor elkaar. Hun regel is: draag jouw deel van de last. Als we ons daaraan houden, kunnen we elkaar na het dragen van onze lasten verzamelen bij de koffieautomaat, lachen met elkaar en zorgen dat we op tijd naar huis kunnen gaan. Samen menselijk zijn is al ‘purpose’ genoeg dan”.

In deze coronatijden voelen we die noodzaak van ‘samen menselijk zijn’ nog intenser. Waar draait het om? Wat gebeurt er met ons gevoel van betekenisgeving als ons werk wegvalt door de lockdown en andere maatregelen? Zit onze Purpose vooral in werk, of beseffen we juist nu dat we die ook vinden in zorgen voor elkaar, in saamhorigheid zowel binnen als buiten ons werk?

Over schipperen schreef ik het boekje ‘Schipperen is levenskunst. Persoonlijk leiderschap in roerige tijden’ waarin het onder meer gaat over het tastend zoeken van balans op de diverse levensgebieden (fysiek, sociaal, mentaal, zingeving).

(bron illustraties: Shut up and take my money / geodomein.nl)